فسیل ۷ میلیون ساله ممکن است معمای نخستین انسان دوپا را روشن کند
انسانشناسی و جامعه
یکشنبه 14 دی 1404 – 20:55
مطالعه 3 دقیقه
غزل امیری
یک برآمدگی کوچک بر روی استخوان ران میتواند تمام فرضیات ما درباره تکامل را دگرگون کند. آیا سرانجام معمای راه رفتن قدیمیترین جد انسان حل شده است؟
مناقشهای طولانی و پیچیده درباره یکی از قدیمیترین اجداد شناختهشده انسان دوباره به صدر اخبار علمی بازگشته است. دانشمندان سالهاست که بر سر این موضوع بحث میکنند که آیا این موجود باستانی مانند شامپانزهها بر روی بند انگشتانش راه میرفته یا مانند انسانها قامت راست داشته است؟ اکنون، یک مطالعه جدید ادعا میکند که پاسخ را یافته، اما مانند همیشه در دنیای علم، همه متخصصان هنوز قانع نشدهاند.
به گزارش ricotimes، اسکات ویلیامز از دانشگاه نیویورک و تیمش با بررسی دقیق بقایای فسیلی گونهای به نام ساحلانتروپوس چادنسیس (Sahelanthropus tchadensis) شواهد جدیدی ارائه کردهاند. آنها بر این باورند که این موجود دستکم سه ویژگی کلیدی در ساختار بدنی خود دارد که نشان میدهد او قدیمیترین جد شناختهشده ما با توانایی راه رفتن روی دو پا بوده است.
داستان این فسیل به سال ۲۰۰۲ برمیگردد؛ زمانی که جمجمه، دندانها و استخوان فک این موجود ۷ میلیون ساله در قلب صحرای چاد کشف شد. این موجود باستانی با داشتن برجستگیهای ضخیم بالای چشم و دندانهای نیش کوچک، بلافاصله توجه پژوهشگران را جلب کرد، زیرا شباهتی به میمونهای بزرگ معمولی نداشت. آناتومی جمجمه نشان میداد که سر احتمالاً مستقیماً بر روی ستون فقرات قرار میگرفته است؛ وضعیتی که معمولاً در موجودات دوپا مشاهده میشود.
اما ماجرا به همین سادگی نبود. در سال ۲۰۰۴، استخوانهای ران و ساعد این موجود نیز شناسایی شد، اما بررسی اولیهای که سالها بعد منتشر شد، نشان میداد انحنای استخوان ران بیشتر شبیه به میمونهای درختزی است تا انسان. از آن زمان تاکنون، جامعه علمی به دو دسته موافق و مخالف تقسیم شده است.
ویلیامز میگوید با دیدگاهی کاملاً تردیدآمیز وارد پژوهش شده است. تیم او در اولین قدم، محل اتصال عضلات بزرگ باسن به استخوان ران را بررسی کردند و متوجه شدند این نقطه شباهت انکارناپذیری به انسانتباران دارد. اما کشف اصلی زمانی رخ داد که ویلیامز متوجه برآمدگی بسیار کوچکی روی استخوان ران شد که پیش از این نادیده گرفته شده بود. او میگوید: «من در ابتدا این ویژگی را با لمسکردن شناسایی و سپس با اسکنهای سهبعدی آن را تأیید کردم. این برآمدگی کوچک برجستگی رانی است. این ناحیه در میمونها کاملاً صاف است، اما در بدن ما نقشی حیاتی دارد.»
این برآمدگی محل اتصال قدرتمندترین رباط بدن انسان (لیگامان ایلیوفمورال) است. این رباط هنگام راهرفتن سفت میشود تا مفصل لگن را محکم نگه دارد و از افتادن تنه به سمت عقب یا پهلوها جلوگیری کند؛ ویژگیای که عملاً فقط در موجوداتی معنا پیدا میکند که روی دو پا راه میروند.
با وجود یافتهها، ویلیامز اعتراف میکند که بحث به این زودیها به پایان نخواهد رسید. او میافزاید: «ما متقاعد شدهایم که ساحلانتروپوس یک دوپای اولیه بوده، اما سادهلوحانه است اگر گمان کنیم به این مناقشه پایان دادهایم.»
برخی دانشمندان مانند جان هاکس نیز معتقدند تکامل انسان فرآیندی ناگهانی نبوده و ساحلانتروپوس در واقع مرحلهای از تغییرات تدریجی و مبهم به سمت قامت برافراشته را نشان میدهد. در مقابل، مخالفانی همچون کلمنت زانولی همچنان بر این باورند که استخوانهای این موجود بیشتر به میمونهای بزرگ آفریقایی شبیه است و او احتمالاً رفتاری بین شامپانزه و گوریل داشته است.
به نظر میرسد برای رسیدن به نتیجهای قطعی که همه دانشمندان بر سر آن توافق داشته باشند، راهی جز انتظار برای کشف فسیلهای جدید از اعماق خاک آفریقا وجود ندارد.
مطالعه در Science Advances منتشر شده است.