بررسی قدرت خرید ایرانیها در طول زمان؛ وضعیت ما در سال ۹۶ و حال حاضر چیست؟
یادداشت زوم پلاسمالی و اقتصادی
سهشنبه 5 اسفند 1404 – 13:20
مطالعه 6 دقیقه
سقوط شگفتانگیز قدرت خرید در سالهای اخیر به گونهای شده که به نظر میرسد تنها پیشرفتی که در زندگی تجربه میکنیم، افزایش سن ماست.
در روزهای بدون اینترنت، آرشیو ایمیلهای قدیمیام را مرور میکردم و به موردی برخورد کردم: «به گفته مسعود یوسفنژاد، حقوق شما برای سال ۱۳۹۶ معادل ۲ میلیون و ۵۲ هزار تومان تعیین شده بود». با کنجکاوی، معادل دلاری آن را در فروردین ۹۶ محاسبه کردم و به حدود ۶۳۰ دلار رسیدم؛ مبلغی که معادل تومانی کنونیاش، بیش از ۱۰۰ میلیون تومان و بسیار فراتر از توان پرداخت کارفرما به نویسندهای تازهکار است!
وقتی متوجه شدم مهرداد عیسیلوی تازهکار از مهرداد عیسیلو با ۱۰ سال سابقه کاری، قدرت خرید به مراتب بالاتری داشته است، بیشتر کنجکاو شدم و به دادههای رسمی درباره حداقل حقوق در سالهای ۱۳۹۶ و ۱۴۰۴ مراجعه کردم تا آنها را با قیمت کالاهای ملموس مانند گوشی هوشمند و خودرو مقایسه کنم؛ نتایج بهدستآمده بسیار شوکهکننده و غمانگیز هستند.
حداقل دستمزد در ۱۳۹۶ و ۱۴۰۴
طبق دادههای رسمی، در سالهای ۱۳۹۶ و ۱۴۰۴ حداقل دستمزد ۳۰ روزه بدون در نظر گرفتن مواردی مانند حق عائلهمندی و بن کارگری به ترتیب ۹۲۹٬۹۳۱ و ۱۰٬۳۹۰٬۹۶۸ تومان بوده است. اگرچه مقایسه تومانی دستمزدها، رشد چشمگیر ۱٬۰۱۷ درصدی (۱۱ برابر) را نشان میدهد؛ اما تبدیل آنها به دلار، داستان کاملاً متفاوت و البته بسیار ناراحتکنندهای را روایت میکند. حداقل دستمزد طی ۹ سال، ۱۱ برابر شده؛ اما معادل دلاری آن یکسوم شده است.
بر اساس دادههای موجود از نرخ ارز در دی ۱۳۹۶ و ۱۴۰۴، معادل دلاری حداقل دستمزد به ترتیب حدود ۲۱۱ و ۷۱ دلار بوده؛ بنابراین دستمزد کارگری طی ۹ سال، یکسوم شده است. شاید بگویید مگر ما دلاری خرید میکنیم که برای مقایسه قدرت خرید، پای دلار را وسط کشاندید؛ اما توجه کنید که قیمت اغلب کالاهای بومی از نرخ دلار تأثیر میپذیرد و کالاهای وارداتی مانند گوشی و لپتاپ نیز بهطور کامل به نرخ دلار وابسته هستند.
در دیماه ۹۶، قیمت گلکسی S8، پرچمدار روز سامسونگ، ۲٬۶۳۰٬۰۰۰ تومان بود که تقریباً با دستمزد ۳ ماه کارگر برابری میکرد؛ در دیماه ۱۴۰۴، گلکسی S25 با قیمت حدودی ۱۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان بهفروش میرسید که معادل دستمزد ۱۵ ماه کارگر است؛ باید توجه داشت که کرهایها قیمت دلاری پرچمدارشان را نیز افزایش دادهاند.
اکنون در اسفند ۱۴۰۴، قیمت گلکسی S25 رجیسترشده در محدودهی ۱۸۰ میلیون تومان نوسان میکند؛ بنابراین قیمت پرچمدار ۸۰۰ دلاری سامسونگ که اکنون در بازار جهانی تخفیف هم خورده و تنها چند روز تا جایگزینشدن با نسل جدید فاصله دارد، در فاصلهی دی تا اسفند ۱۴۰۴ برای کاربر ایرانی ۲۰ درصد افزایش یافته است.
اپل هشت سال پرچمدارش را با قیمت یکسان ۹۹۹ دلار بهفروش رساند؛ اما تجربه کاربر ایرانی در این مدت بسیار متفاوت بوده است. در دیماه ۹۶، آیفون ۱۰ با قیمت ۵٬۹۰۰٬۰۰۰ تومان عرضه میشد که تقریباً با دستمزد ۶ ماه کارگر برابری میکرد. در دیماه ۱۴۰۴، آیفون ۱۶ پرو با قیمت ۲۵۰ میلیون تومان بهفروش میرسید که ۲۵ برابر دستمزد کارگر است و آیفون ۱۷ پرو نیز با قیمت ۲۶۶ میلیون تومان با دستمزد ۲۶ ماه کارگر برابری میکرد.
اکنون در اسفند ۱۴۰۴، آیفون ۱۶ پرو و ۱۷ پرو بهترتیب ۲۹۰ و ۳۴۰ میلیون تومان قیمت دارند؛ بنابراین در کمتر از دو ماه، گوشیهای آیفون ۱۵ تا ۲۵ درصد افزایش قیمت داشتهاند.
اگر به صنعت خودرو نگاهی بیندازیم، وضعیت بغرنجتر میشود. در دیماه ۹۶، پژو ۲۰۷ دندهای با قیمت حدود ۴۲ میلیون تومان بهفروش میرسید؛ مبلغی که با دستمزد نزدیک به چهار سال کارگر برابری میکرد و میشد به دریافت تسهیلات برای خرید خودرو فکر کرد؛ در دیماه ۱۴۰۴ پژو ۲۰۷ دندهای TU5 حدود یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان قیمت خورده بود که معادل دستمزد ۱۱ سال کارگر است.
اکنون در اسفندماه، پژو ۲۰۷ دندهای TU5 مدل ۱۴۰۴ با قیمت یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان در بازار بهفروش میرسد؛ بنابراین در بازهی کمتر از دو ماه، حدود ۲۰۰ میلیون تومان به قیمت پژو ۲۰۷ اضافه شده است؛ با این پول در سال ۹۶ میشد پنج دستگاه پژو ۲۰۷ خرید.
طبق آمار موجود از دیماه ۱۳۹۶، میانگین قیمت مسکن در تهران، متری ۵٬۲۵۰٬۰۰۰ تومان بود؛ بنابراین با دستمزد پنجماه کارگر، میشد یک متر مربع آپارتمان در تهران خرید؛ اکنون با قیمت میانگین ۱۵۳٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان، کارگر با دستمزد پنجماه خود میتواند ۰٫۳ متر مربع آپارتمان خریداری کند. با اینکه گفته میشود بازار مسکن از باقی بازارها جا مانده، خانهدار شدن در عمل به رؤیایی دستنیافتنی بدل شده است.
افزایش شدید قدرت خرید صرفاً به گوشی هوشمند، خودرو یا خانه محدود نمیشود؛ وضعیت مواد خوراکی به مراتب وخیمتر است؛ طبق گزارش زومان، تورم نقطهبهنقطه مواد خوراکی در دیماه به ۸۹٫۹ درصد رسیده؛ به این معنی که سبد مواد غذایی دیماه ۱۴۰۳، اکنون حدود ۹۰ درصد قیمت بیشتری دارد؛ اگر قیمت چند قلم خوراکی را با سال ۹۶ مقایسه کنیم، متوجه وخامت اوضاع خواهیم شد.
یک کیلوگرم گوشت گوساله، در این روزها حدود ۱٬۶۰۰٬۰۰۰ تومان بهفروش میرسد؛ درحالیکه در بهمنماه ۹۶، قیمت آن حدود ۳۹٬۰۰۰ تومان بود؛ بنابراین در فاصلهی ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۴، قیمت گوشت گوساله ۴۱ برابر شده؛ درحالیکه حداقل دستمزد در همین بازه زمانی ۱۱ برابر شده و از رشد قیمتها جا مانده است.
قیمت اقلام خوراکی اساسی طی ۹ سال تا ۶۴ برابر رشد داشته که فراتر از رشد ۱۱ برابری دستمزد است.
یک کیلوگرم مرغ ماشینی در بهمنماه ۹۶ با قیمت حدود ۷٬۵۰۰ تومان بهفروش میرسید؛ اما اکنون برای خرید یک کیلوگرم مرغ کشتار روز، باید حدود ۴۹۰٬۰۰۰ تومان هزینه کنید که بهمعنای رشد ۶۴ برابری قیمتها است. در سوی دیگر، یک شانه تخممرغ در سال ۹۶ حدود ۱۹٬۰۰۰ تومان قیمت داشت و اکنون با قیمت ۴۵۰٬۰۰۰ تومان بهفروش میرسد؛ بنابراین تخممرغ هم رشد ۲۲ برابری قیمت را تجربه میکند.
تحریمهای سنگین و تورم کمرشکن ناشی از فساد موجود در عمق اقتصاد کشور باعث میشود هر سال به خودِ پارسالمان حسادت کنیم. هر سال بر مهارتمان و سابقه کاریمان افزوده میشود؛ بیآنکه ثمره ملموسی را در زندگیمان بهدست آوریم. بهنظر میرسد تنها پیشرفتی که تا به امروز در زندگی روزمرهمان تجربه کردهایم، پیشرفت سنمان باشد!
در چنین شرایطی اگر بهجای تیک زدن اهدافی که برای خودتان در نظر گرفته بودید، آنها را از لیست خارج میکنید یا اگر لیست آرزوهایتان مدام طولانیتر میشود، بدانید که تنها نیستید. وقتی بستر اقتصادی فراهم نباشد، زمین زیر پای ما بهجای اینکه مسیر همواری باشد برای رسیدن به مقصد، محل رویش موانع و دستاندازهایی میشود که رسیدن به مقصد را دشوارتر میکند.
مقاله رو دوست داشتی؟
لایک کن!
نظرت چیه؟
ارسال نظر
بوکمارک
اشتراکگذاری
مهرداد عیسیلو
دنبال کردنت